bvvtn

Chẩn Đoán Bệnh Parkinson năm 2019

Đăng lúc: Thứ tư - 27/11/2019 11:53 - Người đăng bài viết: admin
Chẩn Đoán Bệnh Parkinson năm 2019

Chẩn Đoán Bệnh Parkinson năm 2019

Bệnh Parkinson là một bệnh thoái hóa hay gặp của hệ thần kinh trung ương, chỉ đứng hàng thứ nhì sau bệnh Alzheimer
 
Hình 1
Liệt run được mô tả lần đầu tiên năm 1817 dựa trên 6 bệnh nhân.
• Tên là BỆNH PARKINSON(18 88)
• Thường xuất hiện ở tuổi 60, hiếm khi trước 40 tuổi.
• Bệnh Parkinson xuất hiện sớm có thể có nguyên nhân di truyền.
I)Đặc điểm đại cương của bệnh Parkinson
-Bệnh Parkinson là một bệnh thoái hóa hay gặp của hệ thần kinh trung ương, chỉ đứng hàng thứ nhì sau bệnh Alzheimer.
 
-Đặc điểm bệnh học của bệnh Parkinson là sự thoái hóa các nơron Dopaminergic chất đen-phần đặc (Substantia nigra-pars compacta) dẫn đến thiếu hụt DOPAMINE trong hệ thần kinh trung ương.
 
-Biểu lộ lâm sàng chính của bệnh Parkinson gồm có giảm cử động,run lúc nghỉ, đơ cứng, mất cân bằng tư thế.
-Bệnh Parkinson còn có những biệu lộ lâm sàng khác gọi chung là triệu chứng ngoài vận động (NONMOTOR SYMPTOMS) vốn
là phản ánh của sự thiếu hụt một số chất dẫn truyền thần kinh thuộc các hệ thống khác ngoài hệ dopamine.
 
Hình 3. Bất thường của basal ganglia (hạch đáy) trong bệnh Parkinson: Bất thường nguyên phát là sự thoái hóa các dopaminergic neuron của SNpc. các đường màu xanh là đường thần kinh bị suy giảm hoạt tính.
Standaert DG, Roberson ED. InLaurence Brunton, Bruce Chabner, Bjorn Knollman editors Goodman and Gilman’s The Pharmacological Basis of Therapeutics 2011, 12th edition, McGraw Hill, p609.
 
II )Tiếp cận chẩn đoán bệnh Parkinson
       Gồm có:
1. Xác định chẩn đoán HỘI CHỨNG PARKINSON (PARKINSONISM)
2. Xác định chẩn đoán BỆNH PARKINSON (PARKINSON DISEASE) là nguyên nhân của HC Parkinson nói trên.
  HỘI CHỨNG PARKINSON
Là một hội chứng trong đó có sự phối hợp của các triệu chứng lâm sàng sau đây:
1. Run lúc nghỉ
2. Đơ cứng
3. Cử động chậm (và mất cử động, cử động ít)
4. Mất phản xạ tư thế
5. Tư thế gấp
6. Đóng băng
 Xác định chẩn đoán lâm sàng của hội chứng Parkinson
*Chắc chắn là hội chứng Parkinson
-Có ít nhất một trong hai triệu chứng kể ở trên
-Một trong hai triệu chứng này là run lúc nghỉ hay đơ cứng
   *Rất có thể là hội chứng Parkinson
-Chỉ có một triệu chứng run lúc nghỉ hoặc một triệu chứng đơ cứng
*Có thể là hội chứng Parkinson
-Có ít nhất là hai trong bốn triệu chứng còn lại (cử động chậm, mất thăng bằng tư thế, tư thế gấp, đóng băng) Acronym TRAP (câu thần chú để dễ nhớ bằng tiếng Anh):
-Bốn triệu chứng chính của hội chứng Parkinson:
+Tremor (run)
+Rigidity (đơ cứng)
+Akinesia (mất cử động)
+Postural disturbances (rối loạn tư thế)
Chẩn đoán phân biệt các hội chứng Parkinson
 
*Bệnh Parkinson (HC parkinson nguyên phát, HC Parkinson vô căn):
  • xuất hiện tản phát
  • có tính gia đình (10%) 
*Hội chứng Parkinson thứ phát
  • do thuốc
  • do độc chất
  • do bệnh nhiễm
  • do bệnh chuyển hóa
  • do bệnh mạch máu não
  • do u
*Hội chứng Parkinson trong các bệnh thoái hóa khác
thoái hóa vỏ-hạch đáy
-  sa sút trí tuệ có thể Lewy
-  teo nhiều hệ thống (MSA)
-  liệt trên nhân tiệm tiến
-  thất điều gai-tiểu não
-  bệnh NBIA (Hallervorden-Spatz)
-  bệnh Huntington
-  bệnh hồng cầu gai
-  bệnh Wilson
-  bệnh Lubag


Triệu chứng vận động
Giảm cử động
Run lúc nghỉ Đơ cứng
Mất thăng bàng tư thế Đông cứng
Loạn trương lực bàn chân & ngón chân
Hiện tượng bật-tắt (on-off)
Loạn động & loạn trương lực muộn


Triệu chứng không thuộc về vận động

Trầm cảm (50% bn) Ảo thị và ảo thính
Sa sút tâm thần
Suy thần kinh tự trị
Tăng tiết chất nhờn ở da Nuốt khó
Tiểu rắt Bón

 
 Chẩn đoán bệnh Parkinson dựa chủ yếu trên bệnh sử và khám thực thể thần kinh
1. TIÊU CHUẨN CHẨN ĐOÁN LÂM SÀNG BỆNH PARKINSON
2. TIÊU CHUẨN HỖ TRỢ CHẨN ĐOÁN
3. NHỮNG GỢI Ý CẢNH GIÁC CÓ THỂ KHÔNG PHẢI LÀ BỆNH PARKINSON
4. TIÊU CHUẨN LOẠI TRỪ TUYỆT ĐỐI CHẨN ĐOÁN BỆNH PARKINSON

1)Tiêu chuẩn chẩn đoán lâm sàng bệnh Parkinson

-Ít nhất phải có triệu chứng giảm cử động (BRADYKINESIA) cùng với một trong hai triệu chứng sau đây đi kèm:
  • RUN LÚC NGHỈ (RESTING TREMOR)
  • ĐƠ CỨNG (RIGIDITY)
 
2)Tiêu chuẩn hỗ trợ chẩn đoán bệnh Parkinson
-Sự đáp ứng ngoạn mục đối với levodopa là điểm hỗ trợ rất quan trọng  cho chẩn đoán xác định bệnh Parkinson (loại bỏ chẩn đoán nếu không có đáp ứng, hay đáp ứng kém)
-Có loạn động do levodopa
-Triệu chứng khởi phát ở một bên thân thể
-Khi bệnh đã diễn tiến lâu thì triệu chứng Parkinson hiện diện ở cả hai bện thân thể nhưng vẫn mang tính chất không đối xứng (một bên nặng, một bên nhẹ).
-Run lúc nghỉ của một chi
-Giảm khứu giác hoặc mất phân bố giao cảm tim trên hình nháy nháy ký dùng MIBG
 
 
3) Gợi ý cảnh giác có thể không phải là bệnh PARKINSON (Red flags)
-Bệnh diễn tiến nhanh (phải ngồi xe lăn trong vòng 5 năm).
-Triệu chứng không diễn tiến nặng thêm nhưng lại khựng lại sau vài năm (≥ 5 năm).
-Rối loạn phát âm và nuốt quan trọng xuất hiện sớm trong vòng 5 năm đầu.
-Hay ngã do mất thăng bằng sớm xuất hiện trong 3 năm đầu.
-Rối loạn chức năng thở thì hít vào (tiếng thở rít).
-Suy thần kinh tự trị trong vòng 5 năm đầu (huyết áp thấp tư thế, tiểu không kiểm soát).
-Loạn trương lực cổ gập trước, co rút bàn tay và bàn chân quá mức trong vòng 10 năm đầu.
-Triệu chứng Parkinson đối xứng hai bên ngay từ đầu.
-Có mặt của triệu chứng tháp mà không thể giải thích được nguyên nhân của triệu chứng này.
 
   -Sau 5 năm diễn tiến bệnh nhưng không thấy sự xuất hiện của các     triệu chứng ngoài vận động thường gặp của bệnh Parkinson:
  • bón, huyết áp thấp tư thế, tiểu rắt
  • lo âu, trầm cảm, ảo giác
  • rối loạn hành vi giai đoạn ngủ động mắt nhanh RBD,mất ngủ, ngủ gà ban ngày
  • giảm mất khứu giác.
 
4) Tiêu chuẩn loại trừ tuyệt đối chẩn đoán bệnh PARKINSON
-Hiện diện của triệu chứng tiểu não
-Liệt vận nhãn liên nhân dọc đứng nhìn xuống, mất cử động liếc nhìn dọc đứng xuống dưới
-Đã có chẩn đoán nghi ngờ sa sút trí tuệ trán thái dương, mất ngôn ngữ nguyên phát tiến triển
-Triệu chứng Parkinson khu trú ở hai chi dưới trong quá 3 năm
-Đang hay đã sử dụng thuốc chẹn thụ thể dopamine hay thuốc gây cạn mất dopamine (gây ra HC Parkinson do thuốc)
-Không đáp ứng với levodopa dù ở liều cao
-Có triệu chứng của mất cảm giác vỏ não (cortical sensory loss), mất cử động hữu ý (apraxia), mất ngôn ngữ tiến triển
-Hình ảnh học chức năng thần kinh cho thấy hệ dopaminergic trước     sinap là bình thường.
-Có chứng cứ về sự hiện diện của những bệnh khác có thể gây ra hội chứng Parkinson
III )PHÂN LOẠI CHẨN ĐOÁN LÂM SÀNG BỆNH PARKINSON THEO TIÊU CHUẨN MDS 2015
1.CHẨN ĐOÁN LÂM SÀNG CHẮC CHẮN LÀ BỆNH PARKINSON (clinically established Parkinson disease)
2.CHẨN ĐOÁN LÂM SÀNG CÓ THỂ LÀ BỆNH PARKINSON (clinically probable Parkinson disease)

  III.1 >CHẨN ĐOÁN LÂM SÀNG CHẮC CHẮN LÀ BỆNH PARKINSON

1. Có HC Parkinson
2. Không có các tiêu chuẩn loại trừ tuyệt đối chẩn đoán bệnh Parkinson
3. Có ít nhất hai tiêu chuẩn hỗ trợ chẩn đoán
4. Không có các gợi ý cảnh giác có thể không phải là bệnh Parkinson (red flags).
 

  III.2 >CHẨN ĐOÁN LÂM SÀNG CÓ THỂ LÀ BỆNH PARKINSON

1. Có HC Parkinson
2. Không có các tiêu chuẩn loại trừ tuyệt đối bệnh Parkinson
3. Nếu có Red Flags thì phải có tiêu chuẩn hỗ trợ chẩn đoán đối đầu:

  • 1 red flag ↔ 1 tiêu chuẩn hỗ trợ
  • 2 red flags ↔ 2 tiêu chuẩn hỗ trợ
  • Không được quá 2 red flags
 
IV )Thăm dò cận lâm sàng trong bệnh Parkinson
   -Đến nay chư có thăm dò cận lâm sàng đặc hiệu cho chẩ đoán bệnh Parkinson, chẩn đoán này vẫn chủ yếu dựa trên lâm sàng.
-Các thăm dò cận lâm sàng dưới đây chủ yếu giúp phân biệt bệnh Parkinson với các HC Parkinson khác:
  • MRI, MR volumetry, MR spectroscopy và một số kỹ thuật MR khác
  • Datscan
  • FDG-PET
  • Siêu âm
  • Test khứu giác; test thần kinh tự trị
 
V )NHỮNG THỬ THÁCH KHÁC TRONG CHẨN ĐOÁN BỆNH PARKINSON
-Bệnh cảnh lâm sàng điển hình của bệnh Parkinson nhưng không đáp ứng levodopa trong thể SWEDD (scans without evidence of dopaminergic deficit)
-Thể run nổi trội của bệnh Parkinson (tremor- dominant Parkinson’s disease) dễ bị nhầm lẫn với run vô căn.
-Bệnh Parkinson có bệnh run vô căn (essential tremor) kèm theo.



Tài liệu Tham khảo   

1.  A Batla, R Erro, M Stamelou, et al(2014). Patients with scans without evidence of dopamine deficit: a long-term follow-up study. Mov Disord 29(14)1820.
2. KR Chaudhuri, WG Ondo (2010). Parkinson’s disease. In Movement Disorders in Clinical Practice. Springer-Verlag, p1.
3. S Fahn, J Jankovic, M Hallett (2011). Chapter 4 - Parkinsonism: clinical features and differential diagnosis. In Principles and Practice of Movement Disorders second edition, Elsevier-Saunders.
4.  RA Hauser (2019). Parkinson disease workup. Medscape updated Jan 24. JA Obeso, et al. (2017).
5. Past, Present, and Future of Parkinson’s Disease: A Special Essay on the 200th Anniversary of the Shaking Palsy. Movement Disorders 32(9):1264.
6. RB Postuma, D Berg, M Stern, et al (2015). MDS clinical  diagnostic criteria for Parkinson’s disease. Mov Disord 30(12):1591
7. O Rascol, A Lozano, M Stern, W Poewe (2011). Milestones in Parkinson’s Disease Therapeutics. Movement Disorders, 26 (6): 1072. (online).
8. W Paulus, K Jellinger (1991). The neuropathologic basis of different clinical subgroups of Parkinson’s disease. J Neuropathol Exp Neurol 50(6):743.
9. C Rick, M Hallet, G Deuschl, et al (2012). Cerebral causes and consequences of Parkinsonian resting tremor. Brain 135(11):3206
Tác giả bài viết: BS. Lý Thị Niệm-Khoa Lão

Những tin mới hơn

Ý kiến bạn đọc

 
Điện thoại nóng
CỨU SỐNG BỆNH NHÂN BỊ BẮN VÀO ĐẦU
BỆNH WHITMORE
Chẩn Đoán Bệnh Parkinson năm 2019
THẾ NÀO LÀ RỐI LOẠN NHỊP CHẬM ???
CẬP NHẬT VỀ ĐIỀU TRỊ KAWASAKI
BỆNH VIỆN ĐA KHOA VÙNG TÂY NGUYÊN TIẾP NHẬN GIƯỜNG BỆNH TÀI TRỢ
Biến chứng cấp tăng đường huyết ở bệnh nhân ĐTĐ
CHỮA BỆNH BẰNG PHƯƠNG PHÁP CỨU TRONG Y HỌC CỔ TRUYỀN
HỘI CHỨNG ỐNG CỔ TAY
Gãy Jone một kiểu gãy hay gặp trên lâm sàng và quan điểm về điều trị
Bệnh Melioidosis (Whitmore)
Chảy máu mũi
ĐỘT QUỴ NÃO (STROKE) KHÔNG CHỈ LÀ CĂN BỆNH CỦA NGƯỜI CAO TUỔI
Thông báo mời thầu: Gói thầu thiết bi(bao gồm phần mềm, triển khai, đào tạo)
VIÊM GÂN ACHILLES
Tiêu chuẩn đánh giá Bệnh viện về CNTT theo TT54/2017/TT-BYT
Quy định kinh phí thực hiện đề tài nghiên cứu khoa học cấp cơ sở 1
FUNDAMENTALS IN ONCOIMMUNOLOGY
DINH DƯỠNG VÀ TẬP LUYỆN TRONG THAI KỲ
CHƯƠNG TRÌNH PHẨU THUẬT ĐỤC THỂ THỦY TINH MIỄN PHÍ

Bạn quan tâm gì về BV?

Chuyên môn

Dịch vụ y tế

Ứng dụng kỹ thuật KH

Các vấn đề trên

Thống kê truy cập

  • Đang truy cập: 38
  • Khách viếng thăm: 37
  • Máy chủ tìm kiếm: 1
  • Hôm nay: 4760
  • Tháng hiện tại: 65312
  • Tổng lượt truy cập: 7728311
Cuộc thi trắc nghiệm Tìm hiểu 90 năm lịch sử vẻ vang của Đảng Cộng sản Việt Nam
Từ điển RHM
Sở Y Tế Đắk Lắk
Bộ y tế
Cục phòng chống HIV/ADIS
Bệnh viện Việt Đức
Cục quản lý dược
Cục khám chữa bệnh
Về đầu trang