bvvtn

BRUCELLOSIS Ở NGƯỜI

Đăng lúc: Thứ hai - 11/01/2021 17:26 - Người đăng bài viết: admin
BRUCELLOSIS Ở NGƯỜI

BRUCELLOSIS Ở NGƯỜI

BRUCELLOSIS Ở NGƯỜI

Bệnh Brucellosis là bệnh truyền nhiễm lây từ động vật sang người qua đường tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp với động vật hoặc các sản phẩm từ động vật bị nhiễm bệnh, gây ra bởi tác nhân Brucella. Chúng ta có thể gặp với những tên gọi
khác như sốt làn sóng, sốt Malta, sốt Địa Trung Hải, hoặc Gibraltar.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới brucellosis được xem là một trong những bệnh lây truyền từ động vật sang người bị bỏ quên hàng đầu. Ở những quốc gia có thu nhập trung bình và cao có các chương trình kiểm soát bệnh tật giúp làm giảm lây nhiễm brucellosis ở người và động vật. Tuy nhiên, ở các quốc gia có thu nhập thấp do cơ sở hạ tầng và các chương trình giám sát chưa phổ biến dẫn đến brucellosis vẫn lưu hành ở một số vùng của châu Á, Trung Đông, Đông và Bắc Phi, Mỹ La tinh, và một số quốc gia phía Nam và Đông Âu. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh của Mỹ có tới 140 trường hợp mắc bệnh Brucellosis được báo cáo hàng năm ở Hoa Kỳ. Con số 500 000 trường hợp nhiễm mới ở người mỗi năm thường xuyên được trích dẫn trong các bài đánh giá và tài liệu nghiên cứu, tuy nhiên đây là một con số lớn chưa được ước tính.
Tác nhân gây bệnh Brucellosis
Tác nhân gây bệnh Brucellosis là Bruscella vi khuẩn gram âm, nội bào, hiếu khí.
Brucella không nhân lên bên ngoài vật chủ, nhưng có thể tồn tại nhiều năm trong thai (bị sảy) hoặc nhau thai đông lạnh, tồn tại nhiều tháng trong điều kiện ẩm ở nhiệt độ 10-15 °C, và tồn tại trong nhiều giờ ở nhiệt độ 45-50 °C.
Có ba chủng chính gây bệnh có thể lây truyền cho người là: Brucella
abortus (biovars 1 - 6) gây bệnh chủ yếu ở gia súc, loài bò, hươu nai; Brucella
suis (biovars 1 - 5) gây bệnh chủ yếu ở lợn; Brucella melitensis (biovars 1 - 3) gây bệnh chủ yếu ở dê, cừu, đôi khi xảy ra trên cả trâu, bò.
Trên thế giới, Brucella melitensis là loài phổ biến nhất gây ra bệnh brucella ở người
một phần do khó khăn trong việc phòng bệnh cho dê và cừu thả rông, việc phòng bệnh
cho người chủ yếu dựa vào nâng cao ý thức, các biện pháp an toàn thực phẩm, vệ sinh lao động và an toàn phòng thí nghiệm.
Đường lây
Bệnh Brucellosis có thể lây sang người với nhiều nguyên nhân như:
- Trực khuẩn Brucella xuất hiện trong sữa của động vật bị nhiễm bệnh. Nguồn sữa
này nếu không được tiệt trùng hoặc không đảm bảo thì khi chế biến thành các sản phẩm như sữa tươi, bơ, pho mai, kem sẽ trở thành nguồn lây bệnh. Người sử dụng sẽ bị nhiễm bệnh khi sử dụng các sản phẩm này.
- Trực khuẩn Brucella cũng xuất hiện trong các cơ quan, mô của động vật nhiễm
bệnh. Việc sử dụng thực phẩm như thịt, nội tạng của động vật khi nấu chưa chín hoặc
chưa chế biến kỹ cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh.
- Trực khuẩn Brucella có thể xâm nhập vào cơ thể người qua các vết thương trên da
khi các vết thương hở, vết thương bị trầy xước tiếp xúc nước tiểu, máu, dịch tiết, mô của động vật đang mang mầm bệnh. Một số trường hợp người bệnh mắc phải do hít phải vi khuẩn lưu hành trong không khí.
- Bệnh Brucella không lây từ người sang người, bệnh gặp một số trường hợp bệnh
lây từ mẹ sang con trong trường hợp sinh con hoặc qua sữa mẹ khi nuôi con bú..
Đối tượng nguy cơ
Bệnh Brucella là bệnh lý gặp ở các mọi đối tượng và mọi lứa tuổi. Một số đối tượng
dễ mắc bệnh như những đối tượng hay tiếp xúc với động vật như bác sĩ thú y, nông dân, người chăn nuôi gia súc, chủ trang trại, nhân viên giết mổ gia súc, người buôn bán gia súc gia cầm, người hay đi săn...
Bệnh cũng hay gặp ở người hay đi du lịch hoặc đi đến các vùng có dịch. Các nhà
sinh vật học là một trong các đối tượng có nguy cơ mắc bệnh cao trong cộng đồng.
Bệnh Brucella là bệnh lý chỉ lây từ động vật hoặc nguồn bệnh sang người mà không
lây từ người sang người
Triệu chứng lâm sàng
Thời kỳ ủ bệnh đối với brucellosis dao động từ 5 ngày đến vài tháng và trung bình
2 tuần.
Khởi phát có thể là đột ngột, với ớn lạnh và sốt, đau đầu dữ dội, đau khớp và đau
cột sống đặc biệt là cột sống thắt lưng, gây ra viêm đốt sống, khó chịu, và đôi khi tiêu
chảy. Hoặc khởi phát có thể là âm thầm, với các dấu hiệu tiền triệu không nặng nề, đau cơ, nhức đầu, đau ở cổ, sốt vào buổi tối. Khi bệnh tiến triển, nhiệt độ tăng lên 40 đến 41° C, sau đó giảm dần dần đến mức bình thường hoặc gần bình thường với đổ mồ hôi nhiều vào buổi sáng.
Thông thường, sốt kéo dài từ 1 đến 5 tuần, sau đó 2 đến 14 ngày các triệu chứng sẽ
giảm hẳn hoặc mất đi. Ở một số bệnh nhân, sốt có thể là thoáng qua. Ở những người
khác, giai đoạn sốt trở lại một lần hoặc lặp đi lặp lại như làn sóng và kéo dài qua nhiều
tháng hoặc nhiều năm và có thể biểu hiện như sốt không rõ nguyên nhân.
Sau giai đoạn sốt cấp tính ban đầu, chán ăn, giảm cân, đau vùng bụng và đau khớp,
nhức đầu, đau lưng, yếu cơ, cáu kỉnh, mất ngủ, trầm cảm và bất ổn tình cảm có thể xảy ra. Táo bón thường hay gặp. Lách to, và các hạch bạch huyết nhỏ hoặc vừa phải. Có đến 50% bệnh nhân có gan to.
Brucelosis có tỉ lệ tử vong <1%, thường là do viêm nội tâm mạc hoặc các biến
chứng nặng của hệ thần kinh.
Chẩn đoán
Bệnh có triệu chứng lâm sàng đa dạng, không đặc hiệu và dễ nhầm lẫn với nhiều
bệnh nhiễm trùng khác nên khai thác kỹ các yếu tố dịch tễ và làm các xét nghiệm để
chẩn đoán là cần thiết.
- Phân lập được Brucella trong bệnh phẩm là “ tiêu chuẩn vàng” để chẩn đoán
Brucellosis. Các loại bệnh phẩm có thể là: máu, tủy xương, dịch não tủy, phết sang
thương, mủ, áp xe… Trong đó máu là bệnh phẩm thường dùng nhất. tỷ lệ cấy máu
dương tính khoảng 53,4-90%. Vi khuẩn phát triển chậm và nuôi cấy sử dụng phương
tiện đặc biệt có thể cần phải được giữ trong thời gian từ 3 đến 4 tuần, do đó phòng thí
nghiệm phải được thông báo nếu nghi ngờ Brucellosis.
- Các xét nghiệm huyết thanh là những xét nghiệm giúp tầm soát nhanh
Brucellosis. Trong đó xét nghiệm ngưng kết hồng cầu Rose Bengal Test (RBT) và xét
nghiệm ngưng kết tiêu chuẩn Standard Agglutination Test (SAT) là hai xét nghiệm đo
hiệu giá kháng thể kháng S-LPS của Brucella, rẻ tiền và dễ thực hiện, cho phép tầm soát
nhanh brucellosis với độ nhạy lên đến 99% nên thường được sử dụng ở các cơ sở y tế.
Ngoài ra còn các xét nghiệm: Coombs, ELISA cạnh tranh, Brucellacapt, sắc ký miễn dịch dòng bên ðể phát hiện IgM và IgG và kết tủa miễn dịch với Brucella các protein, PCR,… là các xét mắc tiền và cần kỹ thuật cao thýờng chỉ ðýợc dùng trong các phòng nghiên cứu.
Ðiều trị
Theo hướng dẫn của Tổ chức y tế Thế giới (WHO), có thể dùng Doxycycline 100
mg x 2 lần / ngày trong 45 ngày + Streptomycin 1 g mỗi ngày trong 15 ngày.
Kinh nghiệm cho thấy rằng streptomycin có thể được thay thế bằng gentamicin
5mg/kg/ngày trong 7-10 ngày. Điều trị tối ưu ở phụ nữ có thai, trẻ sơ sinh và trẻ em dưới 8 tuổi chưa xác định; đối với trẻ em có thể sử dụng trimetoprim / sulfamethoxazole (cotrimoxazole) kết hợp với aminoglycoside (streptomycin, gentamycin) hoặc rifampicin. Bên cạnh đó cần điều trị tích cực các triệu chứng và biến chứng của bệnh. Tỉ lệ tử vong trong brucellosis chỉ dưới 1%, hầu hết là do hai thể viêm màng não và viêm nội tâm mạc.
Sau khi điều trị, người bệnh cần theo dõi hiệu quả điều trị và được nghỉ ngơi, chăm
sóc, bổ sung chất dinh dưỡng để nhanh hồi phục. Cần theo dõi người bệnh tích cực trong vòng ít nhất 2 năm sau khi kết thúc điều trị để phát hiện trường hợp tái phát. Bệnh nhân tái phát thường vẫn đáp ứng tốt với phác đồ điều trị ban đầu.
Tại Khoa Nhiễm Bệnh viện Đa khoa vùng Tây Nguyên, ngày 24/12/2020 tiếp nhận
trường hợp bệnh nhân L.T.L.H (sinh năm 1988, ngụ tại xã Hòa Thuận, TP Buôn Ma
Thuột, Đăk Lăk), cách nhập viện 5 ngày bệnh nhân ở nhà sốt nóng bừng liên tục, không rõ nhiệt độ, kèm theo có đau họng, ho ít, đau đầu, đau bụng âm ỉ, đi cầu phân lỏng nước không lẫn nhầy máu, đau nhức toàn thân đặc biệt đau nhức khó chịu vùng thắt lưng, bệnh nhân tự mua thuốc tại quầy thuốc uống nhưng không có đáp ứng. Sau khi nhập viện được khai thác tiền sử bệnh nhân ở nhà làm nông, 2 tháng gần đây có chăn nuôi bò và dân địa phương xung quanh nuôi nhiều loại gia súc thả rông và không có dự phòng vacine cho gia súc, trước đây chưa có đợt bệnh tương tự. Bác sĩ khoa nhiễm đã tiến hành làm các xét nghiệm tìm căn nguyên gây bệnh, trong đó có kết quả Rose Bengal test (tìm Brucella) dương tính. Bệnh nhân được điều trị với chẩn đoán: Theo dõi bệnh Brucellosis và được chỉ định cấy máu tìm tác nhân. Sau 2 ngày điều trị phối hợp kháng sinh Doxycycline và Gentamycin đường tĩnh mạch, bệnh nhân hiện đã hết sốt, các triệu chứng của bệnh nhân giảm dần. sau 1 tuần điều trị nội trú bệnh nhân được xuất viện và tiếp tục điều trị ngoại trú, thể trạng ổn định.
Thông qua ca bệnh này nhắc nhớ cho chúng ta về tầm ảnh hưởng của các bệnh lây
truyền từ động vật sang người, đặc biệt đối với đất nước có tỷ lệ chăn nuôi cao như nước ta, với cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ chẩn đoán và các chương trình giám sát chưa phổ biến nên Brucellosis thường bị bỏ sót. Bệnh có tỉ lệ tử vong thấp tuy nhiên bệnh có thể trở thành mạn tính gây các đợt sốt tái phát ảnh hưởng đến sức khỏe và chất lượng sống của người bệnh vì vậy các bác sĩ lâm sàng cần khám xét kĩ các trường hợp sốt nhiễm trùng đặc biệt đối với các trường hợp sốt trên 1 tuần, sốt tái phát từng đợt. Cần hỏi kĩ dịch tễ đặc biệt về nghề nghiệp như: chăn nuôi, bác sĩ thú y, gười giết mổ… đồng thời cần quan tâm đến các bầy gia súc có tỉ lệ sảy thai cao bởi Brucella gây bệnh sảy thai truyền nhiễm ở gia súc. Khi có nghi ngờ có thể tiến hành các test chẩn đoán nhanh như xét nghiệm ngưng kết hồng cầu Rose Bengal Test (RBT) hoặc xét nghiệm ngưng kết tiêu chuẩn Standard Agglutination Test (SAT) và chỉ định cấy máu (hoặc bệnh phẩm khác) để tìm căn nguyên.
Để phòng tránh bệnh Brucellosis nói riêng và các bệnh lây truyền từ động vật nói
chung chúng ta có thể thực hiện các biện pháp sau:
- Điều trị dự phòng bệnh Brucella cho động vật chưa mắc bệnh: Đối với gia súc gia
cầm, động vật có nguy cơ gây bệnh cần tiêm vacxin đầy đủ để phòng tránh bệnh. Khi vật nuôi có dấu hiệu mắc bệnh cần được cách ly và tiêu hủy, khử trùng khi mắc bệnh.
- Phòng bệnh đối với người:
· Hiện chưa có vaccine an toàn nào được khuyến cáo cho người.
· Tránh tiêu thụ thịt sống hoặc sữa, pho mát, các chế phẩm từ sữa chưa tiệt trùng.
· Mang găng tay và kính bảo vệ khi tiếp xúc với động vật hoặc mô động vật.
· Che vết thương hở trên da khi tiếp xúc với máu động vật.
· Mặc quần áo bảo hộ và găng tay khi giúp động vật sinh nở.
- Dự phòng kháng sinh sau phơi nhiễm Brucella: được khuyến cáo cho những bệnh
nhân có nguy cơ cao (ví dụ những người tiếp xúc với động vật nhiễm bệnh hoặc các
mẫu xét nghiệm) bằng doxycycline 100 mg phối hợp với rifampin 600 mg một lần/ngày trong 3 tuần.
Ngoài ra, mọi người nên tự nâng cao sức đề kháng của cơ thể bằng việc tập thể dục
thường xuyên, ăn uống đầy đủ chất dinh dưỡng và khoa học. Khi phát hiện các triệu
chứng bệnh cần đi khám để xác định bệnh và có biện pháp điều trị tốt nhất tránh các biến chứng nguy hiểm sau này.
Tác giả bài viết: BS.Phạm Hồng Lâm+ BS Nguyễn Hoàng Mai Uyên-Khoa Truyền Nhiễm
Đánh giá bài viết

Ý kiến bạn đọc

 

Tin mới

Số ĐT đặt lịch khám bệnh
BỆNH VIỆN ĐA KHOA VÙNG TÂY NGUYÊN, Địa chỉ: 184 Trần Quý Cáp- Phường Tự An- TP Buôn Ma Thuột- tỉnh Đắk Lắk, Điện thoại nóng: 0262. 3919009 - 0262. 3852654
Điện thoại phòng KHTH
TẦM QUAN TRỌNG CỦA TẦM SOÁT UNG THƯ CỔ TỬ CUNG
BỆNH VIỆN ĐA KHOA VÙNG TÂY NGUYÊN TỔ CHỨC TẬP HUẤN CẬP NHẬT HƯỚNG DẪN PHÒNG, KIỂM SOÁT LÂY NHIỄM VÀ CHĂM SÓC NGƯỜI NHIỄM HOẶC NGHI NHIỄM SARS-COV-2
CỨU SỐNG BỆNH NHÂN THỦNG TIM, XUYÊN THẤU PHỔI DO DAO ĐÂM
SỬ DỤNG DỊCH TRUYỀN TRONG SỐC NHIỄM TRÙNG
Thông báo mời thầu mời thầu Gói thầu: Mua thuốc Vị thuốc cổ truyền năm 2021 thuộc danh mục thuốc cấp cơ sở, Dự án: Mua thuốc phục vụ khám, chữa bệnh của Bệnh viện Đa khoa vùng Tây Nguyên
Lịch họp thường niên 2021
CÁC ÁP XE QUANH HỌNG
VIÊM MÀNG NÃO MỦ
ĐIỀU TRỊ NỘI KHOA THAI NGOÀI TỬ CUNG
BỆNH LUPUS BAN ĐỎ HỆ THỐNG (Systemic lupus erythematosus)
TẬP ĐỨNG THĂNG BẰNG TĨNH VÀ ĐỘNG
Bầu cử đại biểu Quốc hội khoá XV và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2021-2026
DANH MỤC TÀI LIỆU VỀ BẦU CỬ ĐẠI BIỂU QUỐC HỘI KHÓA XV VÀ ĐẠI BIỂU HĐND CÁC CẤP NHIỆM KỲ 2021-2026
HẠN CHẾ SỬ DỤNG RƯỢU BIA ĐỂ BẢO VỆ SỨC KHỎE
VAI TRÒ CỦA VACCINE TRONG ĐẠI DỊCH COVID-19
THEO DÕI BỆNH NHÂN Ở GIAI ĐOẠN HỒI TỈNH
CÁC LOẠI VACCINE NGỪA COVID-19 HIỆN NAY
UNG THƯ VÒM HỌNG – BẠN NÊN BIÉT
TÌM HIỂU VỀ VACCINE CORONA VIRUS
Triển vọng chấm dứt đại dịch COVID-19

Bạn quan tâm gì về BV?

Chuyên môn

Dịch vụ y tế

Ứng dụng kỹ thuật KH

Các vấn đề trên

Thống kê truy cập

  • Đang truy cập: 35
  • Khách viếng thăm: 31
  • Máy chủ tìm kiếm: 4
  • Hôm nay: 1905
  • Tháng hiện tại: 168368
  • Tổng lượt truy cập: 13554532
Cổng dịch vụ công quốc gia
Từ điển RHM
Sở Y Tế Đắk Lắk
Bộ y tế
Cục phòng chống HIV/ADIS
Bệnh viện Việt Đức
Cục quản lý dược
Cục khám chữa bệnh
Về đầu trang