bvvtn

CƠ SỞ MIỄN DỊCH UNG THƯ (Phần 1)

Đăng lúc: Thứ hai - 16/12/2019 11:59 - Người đăng bài viết: admin
CƠ SỞ MIỄN DỊCH UNG THƯ (Phần 1)

CƠ SỞ MIỄN DỊCH UNG THƯ (Phần 1)

Lịch sử nghiên cứu ung thư có thể chia làm ba giai đoạn, dựa trên những thay đổi về phương pháp và chiến lược điều trị khác nhau của từng giai đoạn.
1. MỞ ĐẦU
Lịch sử nghiên cứu ung thư có thể chia làm ba giai đoạn, dựa trên những thay đổi về phương pháp và chiến lược điều trị khác nhau của từng giai đoạn.
Giai đoạn đầu tiên kéo dài từ thời cổ đại đến những năm 80 của thế kỷ XX, ung thư được coi là một bệnh tế bào do sự phát triển, xâm lấn vào các mô của các tế bào chuyển dạng bất thường. Do đó, thách thức chính là cắt bỏ khối u tới ranh giới lành để đảm bảo rằng tất cả tế bào ung thư được loại bỏ. Ngoài phẫu thuật, người ta còn sử dụng các tác nhân gây độc tế bào (hóa trị, xạ trị) để tiêu diệt các tế bào ung thư. Tuy nhiên, những phương pháp điều trị này cũng kèm theo sự phá hủy các tế bào lành và có thể gây ra những tác dụng phụ không mong muốn. Để tăng tính đặc hiệu đối với các tế bào u, một số loại thuốc còn được gắn thêm các kháng thể liên kết với tế bào khối u nhắm đích tiêu diệt là các tế bào ung thư. Tuy nhiên, sự xâm nhập của các phức hợp như vậy vào khối u vẫn còn là một vấn đề lớn.
Giai đoạn thứ hai bắt đầu từ những hiểu biết rằng sự xuất hiện của các tế bào ung thư là kết quả của những sai sót về di truyền và biểu sinh (epigenesis). Giai đoạn này được đánh dấu bằng việc xác định thành công các gen ức chế khối u và gen sinh ung, phát triển các công cụ đo biểu hiện gen và xác định các đột biến trong bộ gen để phân loại các khối u ác tính thành các nhóm phân tử khác nhau, theo dõi sự tiến triển vô tính của ung thư khi chúng hình thành, phát triển và tránh thoát các liệu pháp điều trị.  Nhiều thuốc điều trị trúng đích đã ra đời, đánh dấu kỷ nguyên điều trị cá nhân hóa. Người ta cũng mơ tưởng đến việc xác định được các đột biến gen của từng bệnh nhân cụ thể để có thể đựa ra một chế độ điều trị chính xác và phù hợp nhất.
Giai đoạn thứ ba dựa trên các khám phá rằng ung thư không chỉ là bệnh di truyền và biểu sinh của các tế bào bất thường, mà nó còn liên quan đến một cuộc đấu tranh không ngừng giữa các tế bào ác tính (và tiền thân của chúng) với hệ thống miễn dịch. Mối quan hệ phức tạp giữa ung thư và hệ thống miễn dịch được tóm tắt bằng lý thuyết hiệu chỉnh miễn dịch gồm 3 giai đoạn [1]. Khởi đầu, cơ thể loại bỏ (elimination) các tế bào ác tính mới xuất hiện bằng các đáp ứng miễn dịch tự nhiên hoặc thích ứng. Sau đó là sự cân bằng (equilibrium) giữa các tế bào ung thư và đáp ứng miễn dịch tại chỗ trong một tổn thương tân sinh chưa rõ ràng. Cuối cùng, các tế bào ung thư tránh thoát (escape) được khỏi các cơ chế kiểm soát miễn dịch của cơ thể. Ở bước cuối cùng này, khối u hoặc đã chọn lọc được các tế bào ung thư không gây nên các đáp ứng miễn dịch, gọi là sự hiệu chỉnh miễn dịch (immunoediting) hay lựa chọn miễn dịch (immunoselection), hoặc chủ động ức chế các đáp ứng miễn dịch tại chỗ, gọi là ức chế miễn dịch (immunosuppression) hay chuyển đổi miễn dịch (immunosubversion). Theo mô hình này, các phương pháp điều trị chống ung thư được thiết kế theo cách thiết lập lại mối quan hệ giữa ung thư và hệ thống miễn dịch để từ trạng thái tránh thoát trở về trạng thái cân bằng, hoặc lý tưởng hơn là trở về trạng thái loại bỏ.
Những tiến bộ đạt được về miễn dịch ung thư trong hơn 20 năm qua đã dẫn đến những thay đổi mạnh mẽ hiểu biết của chúng ta về sự hình thành các khối u nguyên phát, về di căn và thay đổi cả quan điểm điều trị ung thư. Các khối u không còn được mô tả như một sự tích lũy đơn giản các tế bào đã trải qua quá trình sinh ung mà là một cấu trúc phức tạp và năng động được tạo thành từ các tế bào khối u và mô bị viêm [2]. Các khối u được các mạch máu tân sinh cung cấp các chất dinh dưỡng và các loại bạch cầu tạo thành cái gọi là cơ chất khối u (tumor stroma). Do đó, chúng là một cấu trúc động xuất phát từ quá trình sinh ung kéo dài, xảy ra trong một môi trường vi mô bị viêm và phản ứng.
Một số khám phá đã hỗ trợ cho lý thuyết này trong hơn một thập kỷ qua. Người ta đã phát hiện ra rằng mật độ, thành phần, kiến trúc và trạng thái chức năng của các tế bào miễn dịch xâm nhập vào khối u có ý nghĩa tiên lượng và tác động lớn đối với bệnh nhân ung thư. Nhiều nghiên cứu đã chứng minh sự thành công của hóa trị liệu và liệu pháp trúng đích dựa trên sự phục hồi khả năng giám sát miễn dịch (immunosurveillance) chống ung thư của cơ thể. Kết quả là nhiều liệu pháp miễn dịch đã được đề xuất và áp dụng thành công cho bệnh nhân, chứng minh cho ý tưởng rằng phục hồi kiểm soát miễn dịch sẽ dẫn đến các lợi ích to lớn trên lâm sàng.
2. NHỮNG ĐẶC TÍNH CƠ BẢN CỦA UNG THƯ
Ung thư là căn bệnh của sự tăng trưởng và tăng sinh tế bào không kiểm soát. Trong đó tế bào ung thư thoát ra khỏi cơ chế kiểm soát tăng trưởng bình thường của cơ thể để phân chia không giới hạn. Đó là một quá trình gồm nhiều bước, đòi hỏi sự tích lũy nhiều biến đổi di truyền và biểu sinh. Những thay đổi di truyền trong ung thư liên quan đến việc kích hoạt các tiền gen sinh ung (proto-oncogene) thành các gen sinh ung, hủy bỏ gen ức chế khối u, hủy bỏ gen sửa chữa DNA và “bất tử hóa” tế bào.
Năm 2000, trong một tổng quan có ảnh hưởng quan trọng đối với các nghiên cứu ung thư sau này, Hanahan và Weinberg [3] đã nêu ra sáu tiêu chuẩn cơ bản của tăng trưởng ác tính bao gồm: tự cung cấp tín hiệu tăng trưởng, không đáp ứng với các tín hiệu ức chế tăng trưởng, khả năng phân chia tế bào vô hạn, ngăn cản chết tế bào theo chương trình, duy trì sinh mạch, xâm lấn mô và di căn. Tuy nhiên, khả năng đối phó với các cơ chế miễn dịch của tế bào ung thư vẫn chưa được đề cập trong số sáu đặc tính cơ bản này. Do tác động sâu rộng của công trình, sáu đặc tính nêu trên thường được trích dẫn như là cơ sở cho các chiến lược chống ung thư mới. Mười năm sau đó, người ta ngày càng nhận thấy rõ ràng là cả hai đặc tính: lợi dụng các cơ chế miễn dịch của cơ thể và trốn tránh sự giám sát miễn dịch là những kỹ năng mà các tế bào ung thư cần có để phát triển. Vì vậy, phiên bản II của công trình trên được Hanahan và Weinberg công bố vào tháng 3/2011 [4] trong đó bổ sung thêm hai đặc tính cơ bản của ung thư: mất điều tiết năng lượng tế bào và trốn tránh sự tiêu diệt của các cơ chế miễn dịch. Đồng thời, cũng nêu ra hai hiện tượng xảy ra tại khối u: đột biến cùng mất ổn định bộ gen và quá trình viêm thúc đẩy khối u (tumor-promoting inflammation). 
 Những tiến bộ hiện tại còn cho thấy thêm rằng, bên cạnh sự mất ổn định bộ gen và biểu sinh, tế bào ung thư còn huy động một đội ngũ gồm nhiều loại tế bào miễn dịch và tế bào cơ chất (stromal cell) để tạo thành vi môi trường khối u (tumour microenvironment - TME) rất phức tạp và năng động [5]. Thành phần chính của TME bao gồm: các tế bào khối u; các tế bào liên quan đến quá trình viêm cấp tính (bạch cầu trung tính, bạch cầu ái kiềm và bạch cầu ái toan); các tế bào của hệ thống miễn dịch tự nhiên (đại thực bào, tế bào sát thủ tự nhiên, tế bào đuôi gai) và các tế bào của hệ thống miễn dịch thích ứng (tế bào T CD8 gây độc, tế bào T hỗ trợ Th1, Th2 và tế bào B). Khác với những tế bào bình thường, các tế bào được huy động vào TME tham gia rất tích cực vào quá trình hình thành khối u và tiến triển của bệnh, góp phần hình thành những đặc tính cơ bản của tăng trưởng ác tính.
 
 
 
TÀI LIỆU THAM KHẢO
 
  1. Dunn G, Bruce A, Ikeda H, Old L, Schreiber R. Cancer immunoediting: from immunosurveillance to tumor escape. Nat Immunol. 2002;3(11):991–998.
  2. Leibovici J, Itzhaki O, Huszar M, Sinai J. The tumor microenvironment: part 1. Immunotherapy. 2011:1367-84.
  3. Hanahan D, Weinberg RA. The hallmarks of cancer. Cell. 2000;100(1):57-70.
  4. Hanahan D and Weinberg RA. Hallmarks of cancer: the next generation. Cell. 2011; 144: 646-674.
  5. Turley SJ, Cremasco V, Astarita JL. Immunological hallmarks of stromal cells in the tumour microenvironment. Nat Rev Immunol. 2015;15(11):669-82.

Tác giả bài viết: BS CK2. VÕ MINH THÀNH - Phó Giám đốc

Ý kiến bạn đọc

 

Tin mới

BỆNH VIỆN ĐA KHOA VÙNG TÂY NGUYÊN, Địa chỉ: 184 Trần Quý Cáp- Phường Tự An- TP Buôn Ma Thuột- tỉnh Đắk Lắk, Điện thoại nóng: 0262. 3919009 - 0262. 3852654
Điện thoại phòng KHTH
KỸ THUẬT CHỤP UIV
Tăng cường sức đề kháng cơ thể
HUYẾT TẮC STENT – NỖI ÁM ẢNH CỦA BÁC SĨ CAN THIỆP TIM MẠCH
NHỮNG ĐIỀU CẦN BIẾT VỀ CÁC BIỆN PHÁP TRÁNH THAI
Một cái nhìn bao quát về 2019-nCoV
CÁC YẾU TỐ TIÊN LƯỢNG VÀ TIÊN ĐOÁN TRONG UNG THƯ VÚ DI CĂN
Bệnh viện Vùng Tây Nguyên tiếp nhân bệnh nhân vào viện với lý do khó thở, kèm ho khạc đờm trắng, kèm tiền sử hút thuốc lá.
PHÒNG TRÁNH nCoV- KHÔNG LƠ LÀ VỚI CÚM
HƯỚNG DẪN CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ BỆNH VIÊM PHỔI CẤP DO CHỦNG VIRUS CORONA MỚI (nCoV)
Xử lý lâm sàng nhiễm trùng hô hấp cấp tính nặng ở bệnh nhân nghi ngờ nhiễm chủng mới virus Corona (2019-nCoV)
Phương pháp điều trị mới “Tiêu sợi huyết đường tĩnh mạch cho người bệnh bị đột quỵ não cấp”
Bệnh viện Đa khoa Vùng Tây Nguyên thông báo là cơ sở trên địa bàn có khả năng thu dung và điều trị bệnh viêm đường hô hấp cấp do chủng mới của vi rút CORONA (nCoV)
BIẾN CHỨNG TRONG GÂY TÊ VÙNG – GIẢI PHÁP GIẢM THIỂU RỦI RO TRONG GÂY TÊ VÙNG
DS iDesk Khoa Phòng
PHỤC HỒI CHỨC NĂNG HÔ HẤP CHO BỆNH NHÂN COPD
Thư khen cuối năm của bệnh nhân
HEN PHẾ QUẢN VÀ BỆNH TRÀO NGƯỢC DẠ DÀY THỰC QUẢN
Y HỌC CHỨNG CỨ VÀ XU HƯỚNG HIỆN ĐẠI TRONG XỬ TRÍ U XƠ CƠ TỬ CUNG
CƠ SỞ MIỄN DỊCH UNG THƯ (Phần 2)
ĐIẾC ĐỘT NGỘT

Bạn quan tâm gì về BV?

Chuyên môn

Dịch vụ y tế

Ứng dụng kỹ thuật KH

Các vấn đề trên

Thống kê truy cập

  • Đang truy cập: 208
  • Khách viếng thăm: 194
  • Máy chủ tìm kiếm: 14
  • Hôm nay: 17693
  • Tháng hiện tại: 166948
  • Tổng lượt truy cập: 8459819
Cổng dịch vụ công quốc gia
Từ điển RHM
Sở Y Tế Đắk Lắk
Bộ y tế
Cục phòng chống HIV/ADIS
Bệnh viện Việt Đức
Cục quản lý dược
Cục khám chữa bệnh
Về đầu trang