bvvtn

HỘI CHỨNG TIÊU CƠ VÂN CẤP

Đăng lúc: Thứ năm - 22/10/2020 09:38 - Người đăng bài viết: admin
HỘI CHỨNG TIÊU CƠ VÂN CẤP

HỘI CHỨNG TIÊU CƠ VÂN CẤP

HỘI CHỨNG TIÊU CƠ VÂN CẤP
  1. ĐẠI CƯƠNG
Tiêu cơ vân (Rhabdomyolysis-TCV) là một hội chứng trong đó các tế bào cơ vân bị tổn thương và huỷ hoại dẫn đến giải phóng một loạt các chất trong tế bào cơ vào máu: kali, axit uric, myoglobin, axit lactic, các enzym: creatine kinase (CK), AST, ALT… dẫn đến rối loạn nước điện giải, toan chuyển hoá, sốc, tăng kali máu, hội chứng khoang, ngoài ra myoglobin còn làm tắc ống thận gây suy thận cấp.
TCV được biết từ năm 1941 sau trận ném bom ở Luân Đôn, đã được Bywaters và Beall mô tả với tên gọi “hội chứng vùi lấp”.

2.NGUYÊN NHÂN

  1. Nguyên nhân
    • Nguyên nhân chấn thương : chấn thương nặng, hội chứng vùi lấp, điện giật, bỏng nhiệt nặng…
    • Nguyên nhân nội khoa:
+ Ngộ độc ( rượi, thuốc an thần . strychnine, rimifon và các chất gây co giật khác ,thuốc ngủ, …).
+ Do thuốc: các thuốc nhóm statin, cocain, heroin, các ma túy tổng hợp.
+ Hôn mê hoặc bất động lâu (tai biến mạch máu não..).
+ Co giật toàn thân nặng và kéo dài hoặc vận động cơ quá mức.
+ Nọc độc : Rắn cắn, ong đốt, …
+ Một số loại nhiễm trùng : uốn ván, vi khuẩn, virus.
+ Thiếu máu cục bộ cấp tính: tắc động mạch cấp tính do chèn ép, do hơi, do cục máu đông sau các kỹ thuật xâm lấm mạch máu
  • Một số trường hợp khác: tăng, hoặc hạ thân nhiệt kéo dài, giảm kali máu, giảm natri máu, nhiễn toan xêtôn, hôn mê tăng thẩm thấu, viêm da-cơ, suy giáp, thiếu một số men chuyển hóa….

2.2.Các yếu tố nguy cơ suy thận cấp do tiêu cơ vân cấp

  • Sốc do chấn thương nặng.
  • Huyết áp tâm thu < 90 mmHg.
  • Creatine kinase (CK)> 15.000 đơn vị /ml.
  • Suy hô hấp cấp.
  • Điều trị muộn > 12 giờ.

3.TRIỆU CHỨNG

  1. Lâm sàng
    • Triệu chứng đặc trưng: mức độ và triệu chứng tùy thuộc vào nguyên nhân
+ Đau cơ, mức độ đau cơ. Chỉ điển hình ở bệnh nhân chấn thương, các bệnh nhân nội khoa thường ít triệu chứng điển hình.
 
+ Nước tiểu màu đỏ nâu sau đó chuyển màu nâu đen.
+ Tăng men CK (CK tăng, tỉ lệ CKMB/CK toàn phần < 5% ).
  • Các triệu chứng khác: sốt, nhịp tim nhanh, nôn và buồn nôn, đau bụng. Rối loạn tâm thần có thể do nguyên nhân gây bệnh (ví dụ: chấn thương, ngộ độc, rối loạn điện giải).

3.2.Cận lâm sàng

  • Xét nghiệm CK máu trên1000 đơn vị /ml, tỷ lệ CKMB/CK <5%.
  • Urê, creatinin tăng.
  • A xit uric, AST, ALT tăng.
  • Khí máu (thường thấy toan chuyển hoá : pH và HCO3- máu giảm).
  • Điện giải đồ: Giảm natri, canxi. Tăng kali và phospho (chú ý: có thể tăng rất nhanh kali dẫn tới ngừng tuần hoàn, cần làm xét nghiêm nhiều lần và theo dõi điện tim liên tục).
  • Các xét nghiệm khác phục vụ cho chẩn đoán nguyên nhân.
- Chẩn đoán hình ảnh:phụ thuộc vào nguyên nhân gây ra tiêu cơ vân cấp.

4.CHẨN ĐOÁN

  1. Chẩn đoán xác định
    • Có một nguyên nhân gợi ý dẫn đến tình trạng TCV cấp.
    • Xét nghiệm giúp chẩn đoán xác định.
+ Men CK máu trên 1000 đơn vị /ml (gấp 5 lần bình thường), tỷ lệ CKMB/CK <5
+ Loại trừ các nguyên nhân khác : nhồi máu cơ tim , nhồi máu não.
+ Có hemoglobin hoặc myoglobin trong nước tiểu, nước tiểu mầu đỏ nâu.

4.2.Chẩn đoán phân biệt

  • Nhồi máu cơ tim cấp: lâm sàng có đau ngực , có những thay đổi trên điện tim: ST chênh, sóng Q . Tỷ lệ CKMB/CKtoàn phần > 5%, troponin T tăng trên 0,05 U/l,...
  • Nhồi máu não mới: CK tăng, kèm theo các dấu hiệu thần kinh khu trú. Có hình ảnh nhồi máu não trên chụp CT scan hoặc MRI
  • Đái máu và đái ra hemoglobin.
  • Bệnh viêm cơ tự miễn.
  • Huyết khối tĩnh mạch sâu.

5.XỬ TRÍ

  1. Xử trí chung
  1. Đảm bảo các bước hồi sức cấp cứu ban đầu cơ bản
    • A (Airway) đảm bảo thông thoáng đường thở.
    • B (Breathing), đảm bảo hô hấp.
    • C (Circulation) đảm bảo tuần hoàn…
  2. Đánh giá tổn thương
    • Đánh giá các tổn thương.
    • Lập kế hoạch xử trí tạm thời đặc biệt lưu ý cột sống cổ, sọ não…
 
  1. Đảm bảo khối lượng dịch truyền
 
  • Cân bằng dịch vào– ra, đề phòng và điều trị các rối loạn điện giải, toan kiềm.
  • Đặt catheter để truyền dịch
  • Dịch truyền: lưu ý khi người bệnh có CK > 5000 UI/L. Truyền dịch đẳng trương có pha kali, ít nhất 100-200 ml/giờ, đảm bảo nước tiểu 200-250ml/giờ. Theo dõi kali, natri máu 2- 3 lần / ngày. Chú ý tăng gánh thể tích thừa dịch ở người bệnh cao tuổi, có tiền sử suy tim, bệnh mạch vành cấp hoặc mạn tính.
  • Bicarbonate: kiềm hóa nước tiểu, pH nước tiểu khoảng 6,5. pH máu dưới 7,5
và HCO3 dưới 30 mmol/l. Chú ý đề phòng hạ Canxi máu.
  • Lợi tiểu quai (furosemid 20 - 40 mg tĩnh mạch mỗi lần) hoặc manitol 1-2 g/kg/ngày, chỉ định khi truyền đủ dịch và số lượng nước tiểu ít hơn nhiều so với lượng dịch đưa vào cơ thể.
- Điều trị các rối loạn điện giải: hạ canxi máu, tăng kali máu, tăng axit uric, tăng
phosphat máu.
  1. Điều trị nguyên nhân
    • Xác định nguyên nhân gây ra để giải quyết nguyên nhân, đồng thời xác định người bệnh có nguy cơ suy thận cấp hay không?
    • Nếu có thì điều trị ngay theo “phác đồ điều trị suy thận cấp ở người bệnh tiêu
cơ vân cấp”.

5.2.Điều trị suy thận cấp, tăng kali máu cấp

  • Nếu suy thận cấp (điều trị theo phác đồ suy thận cấp): cân bằng nước điện giải, kiềm toan, đảm bảo dinh dưỡng.
  • Lọc máu khi có chỉ định.
  • Dùng các thuốc cần điều chỉnh liều cho phù hợp, theo mức lọc cầu thận.

5.3.Điều trị hội chứng khoang

  • Khám nhiều lần, đánh giá tiến triển và mức độ tổn thương của các dấu hiệu mạch, thần kinh, phần mềm…
  • Rạch bao cân cơ để giảm áp (fasciotomy): khi không sờ được mạch ở chi bị tổn thương, chú ý tránh rạch vào động mạch hoặc các dây thần kinh hạn chế các nguy cơ nhiễm trùng bao giờ cũng có.
  • Cắt cụt nếu không bảo tồn được nữa.

6.BIẾN CHỨNG

  • Rối loạn nước (do nước tích tụ trong cơ), có thể dẫn đến sốc do giảm thể tích trong lòng mạch, và hội chứng khoang.
  • Rối loạn điện giải (hạ natri, can xi , tăng kali, phospho).
  • Toan chuyển hóa.
  • Đông máu rải rác trong lòng mạch (DIC).
  • Suy thận cấp.
  • Suy đa tạng.
 

7.PHÒNG BỆNH

 
  • Phải nghĩ đến tiêu cơ vân cấp nếu người bệnh nằm lâu, ngộ độc nặng hoặc có
tăng men CK… hoặc màu sắc nước tiểu sẫm màu.
  • Nếu nghi ngờ có thể xảy ra tiêu cơ vân, tiến hành truyền dịch đầy đủ với tốc độ 1000-2000 ml/giờ và cho thuốc lợi tiểu đủ để duy trì lượng nước tiểu 150 - 200ml/giờ, điều trị càng sớm càng tốt.
 

Tài liệu tham khảo

  1. Nguyễn Gia Bình (2003), Đc đim lâm sàng , sinh hc và điu trsuy thn cp do tiêu cơ vân cp . Luận án tiến sỹ y học - Trường Đại học Y Hà nộ i.
  2. Vũ Văn Đính (2003), “Hội chứng tiêu cơ vân cấ p”, Hi sc cp cu toàn tp. Nhà xuấ t bản y học, Tr. 277.
  3. Vũ Văn Đính (2003), “Suy thận cấ p”, Hi sc cp cu toàn tp. Nhà xuấ t bản y học, Tr. 263.
  4. Counselman. F.L, Lo B.M (2014). ‘Rhadomyolysis’ Tintinalli’s Emergency Medicine : A comprehensive study guide (Editor : Tintinalli J.E, Stapczynski J.S, Ma O.J, Cline D.M, Cydulka R.K, Meckler G.D), The American College of Emergency Physicians. 7th edition.
  5. Alardin A.L.H., Varon J., Marik P.E. (2005), “Bench-to-bedside review: Rhabdomyolysis – an overview for clinician”, Crit Care. 9(2), Pp. 158–169.
  6. Bosch X., Poch E, Grau J. (2009), “Rhabdomyolysis and Acute Kidney Injury”,
N Engl J Med 361, Pp. 62-72.
  1. Miller M.L. (2013),“Causes of rhabdomyolysis”. Uptodate.
  2. Miller M.L. (2013), “Clinical manifestations and diagnosis of rhabdomyolysis”. Uptodate

Tác giả bài viết: BS Nguyễn Ngọc Hoàng, Khoa Lão
Từ khóa:

hội chứng

Đánh giá bài viết

Ý kiến bạn đọc

 

Tin mới

Số ĐT đặt lịch khám bệnh
BỆNH VIỆN ĐA KHOA VÙNG TÂY NGUYÊN, Địa chỉ: 184 Trần Quý Cáp- Phường Tự An- TP Buôn Ma Thuột- tỉnh Đắk Lắk, Điện thoại nóng: 0262. 3919009 - 0262. 3852654
Điện thoại phòng KHTH
Triển vọng chấm dứt đại dịch COVID-19
VAI TRÒ CỦA DỊCH TRUYỀN ALBUMIN TRÊN BỆNH NHÂN HỒI SỨC
Các thương tật thứ cấp thường gặp và cách phòng ngừa
Về việc công bố công khai dự toán chi Ngân sách Nhà nước năm 2021 của Bệnh viện đa khoa vùng Tây Nguyên
KHÁNG ĐÔNG Ở BỆNH NHÂN CÓ BỆNH LÝ TIM MẠCH PHẢI PHẪU THUẬT NGOÀI TIM
Bộ Y tế công bố 10 sự kiện y tế và phòng chống dịch Việt Nam năm 2020
NHIỄM TRÙNG CỔ SÂU
Về việc công bố công khai phương án thu, chi từ nguồn thu dịch vụ năm 2021 của Bệnh viện Đa khoa vùng Tây Nguyên
Về việc công bố công khai bổ sung dự toán chi Ngân sách Nhà nước năm 2020 của Bệnh viện đa khoa vùng Tây Nguyên
TẬP NGỒI THĂNG BẰNG TĨNH VÀ ĐỘNG
XƠ CỨNG RẢI RÁC (MS)
NGUYÊN TẮC GIÚP TRÁNH CHẤN THƯƠNG TRONG THỂ THAO VÀ VẬT LÝ TRỊ LIỆU KHI BỊ BONG GÂN CỔ CHÂN
BRUCELLOSIS Ở NGƯỜI
KHÂU NỐI THÀNH CÔNG NGÓN TAY ĐỨT GẦN LÌA CHO BỆNH NHI 1 TUỔI
CẤP CỨU TRÀN KHÍ MÀNG PHỔI
BỆNH VIỆN ĐA KHOA VÙNG TÂY NGUYÊN THỰC HIỆN TỐT “THÔNG ĐIỆP 5K”
TRUYỀN MÁU HOÀN HỒI BẰNG MÁY CELLSAVER
Thông báo mời thầu: Gói thầu VTYT hóa chất xết nghiệm DA: VTYT Hóa chất sinh phẩm năm 2020
CHƯƠNG TRÌNH “PHẪU THUẬT NỤ CƯỜI” MIỄN PHÍ CHO TRẺ EM CÓ HOÀN CẢNH KHÓ KHĂN
KHÁM SÀNG LỌC, PHẪU THUẬT BỆNH ĐỤC THỦY TINH THỂ MIỄN PHÍ

Bạn quan tâm gì về BV?

Chuyên môn

Dịch vụ y tế

Ứng dụng kỹ thuật KH

Các vấn đề trên

Thống kê truy cập

  • Đang truy cập: 40
  • Khách viếng thăm: 38
  • Máy chủ tìm kiếm: 2
  • Hôm nay: 6495
  • Tháng hiện tại: 576513
  • Tổng lượt truy cập: 12905618
Cổng dịch vụ công quốc gia
Từ điển RHM
Sở Y Tế Đắk Lắk
Bộ y tế
Cục phòng chống HIV/ADIS
Bệnh viện Việt Đức
Cục quản lý dược
Cục khám chữa bệnh
Về đầu trang